Licznik – co to jest i jak działa?
Licznik energii elektrycznej to urządzenie, które mierzy ilość energii pobranej z sieci i zapisuje wynik w kilowatogodzinach (kWh). Na podstawie jego wskazań sprzedawca przygotowuje rozliczenie, a Operator Systemu Dystrybucyjnego odpowiada za samo urządzenie, jego stan techniczny i prawidłowy pomiar.
Czym jest licznik energii elektrycznej?
Licznik rejestruje przepływ energii w instalacji budynku. Jego wskazanie pokazuje narastające zużycie, a różnica między odczytem początkowym i końcowym pozwala ustalić, ile energii pobrano w danym okresie. Jednostką pomiaru jest kWh.
Urządzenie łączy użytkownika z rynkiem energii. Dane z licznika służą do rozliczeń ze sprzedawcą, ale licznik pozostaje własnością OSD, czyli Operatora Systemu Dystrybucyjnego. Zmiana sprzedawcy energii zwykle nie oznacza więc wymiany licznika.
Jakie są rodzaje liczników?
O rodzaju urządzenia najłatwiej wnioskować po jego wyglądzie i sposobie prezentowania danych:
- Licznik analogowy, indukcyjny – ma widoczną aluminiową tarczę i mechaniczne liczydło. Im większy pobór, tym szybciej obraca się tarcza.
- Licznik elektroniczny – zamiast tarczy ma wyświetlacz LCD. Pokazuje zużycie, taryfę, datę, godzinę i inne informacje oznaczone kodami OBIS.
- Licznik inteligentny – jest licznikiem elektronicznym wyposażonym w komunikację umożliwiającą zdalny odczyt danych przez operatora.
- Licznik dwukierunkowy – mierzy zarówno energię pobraną z sieci, jak i energię oddaną do niej. Stosuje się go między innymi przy instalacjach fotowoltaicznych.
W przypadku licznika inteligentnego odczyt może trafiać do operatora bez wizyty inkasenta. Użytkownik może też otrzymać dostęp do profilu zużycia w portalu lub aplikacji, choć zakres takich danych zależy od operatora i konkretnego urządzenia.
Jak odczytać licznik i kody OBIS?
W liczniku elektronicznym kolejne ekrany pokazują różne dane. To, czego dotyczą, wskazuje kod OBIS – zwykle małe cyfry widoczne w rogu wyświetlacza. Kod jest więc rodzajem oznaczenia informacji prezentowanej w danym momencie. Poszczególne modele mogą wyświetlać także inne kody, dlatego w razie wątpliwości sprawdź tabelę na obudowie lub instrukcję urządzenia.
Najczęściej spotykane kody związane z poborem i oddawaniem energii przedstawia tabela:
| Kod OBIS | Znaczenie | Kiedy go odczytać? |
|---|---|---|
| 1.8.0 | Całkowita energia pobrana z sieci, czyli suma stref | Przy taryfie jednostrefowej G11 oraz jako kontrola sumy przy taryfach wielostrefowych |
| 1.8.1 | Energia pobrana w pierwszej strefie, najczęściej dziennej | Przy taryfie G12 i innych taryfach wielostrefowych |
| 1.8.2 | Energia pobrana w drugiej strefie, najczęściej pozaszczytowej | Przy taryfie G12 i innych taryfach wielostrefowych |
| 2.8.0 | Całkowita energia oddana do sieci | W liczniku dwukierunkowym, na przykład przy fotowoltaice |
Niektóre urządzenia pokazują odpowiedniki tych kodów z prefiksem 15, na przykład 15.8.0, 15.8.1 lub 15.8.2. Znaczenie należy wtedy potwierdzić na oznaczeniach konkretnego licznika. W przypadku licznika dwukierunkowego kody zaczynające się od 1.8.x dotyczą energii pobranej, a 2.8.x energii oddanej do sieci.
Aby znaleźć właściwe wskazanie, wykonaj następujące czynności:
- Zlokalizuj przycisk na obudowie licznika. Najczęściej służy on do przełączania ekranów.
- Naciskaj przycisk lub poczekaj, aż na wyświetlaczu pojawi się szukany kod OBIS, na przykład 1.8.0.
- Spisz wartość widoczną przy tym kodzie, pomijając część po przecinku lub kropce.
- Jeśli masz taryfę wielostrefową, odczytaj osobno 1.8.1 i 1.8.2, a przy instalacji prosumenckiej także właściwy kod z grupy 2.8.x.
W taryfie G11 cena energii jest rozliczana w jednej strefie, dlatego zwykle wystarczy odczyt 1.8.0. W taryfie G12 trzeba podać wskazania obu stref, czyli 1.8.1 i 1.8.2. Kod 1.8.0 pokazuje ich sumę, ale nie zastępuje odczytu poszczególnych stref, jeśli sprzedawca wymaga obu wartości.
Do zgłoszenia podawaj stan w pełnych kWh. Pomijaj miejsca po przecinku i zbędne zera z przodu. Przykładowo wskazanie 04582,7 należy zapisać jako 4582 kWh. Przy odczycie taryfy dwustrefowej zaokrąglaj i zapisuj osobno każdą strefę.
Co zrobić, gdy licznik działa nieprawidłowo?
Niepokój powinny wzbudzić między innymi nagły, niewyjaśniony wzrost zużycia, brak reakcji licznika, nietypowe komunikaty, zbyt szybkie naliczanie kWh albo nieprawidłowe zachowanie tarczy w starym liczniku indukcyjnym. Najpierw sprawdź, czy wzrost nie wynika ze zmiany sposobu ogrzewania, nowych urządzeń lub sezonowego poboru.
Jeśli po wyłączeniu odbiorników licznik nadal wskazuje pobór, przyczyną może być usterka licznika albo instalacji znajdującej się za nim. Nie otwieraj obudowy i nie wykonuj samodzielnych napraw. Zgłoszenie dotyczące fizycznego licznika kieruj do OSD. Sprzedawca energii zajmuje się rachunkiem i umową, natomiast operator odpowiada za urządzenie pomiarowe oraz sieć dystrybucyjną.
Nie zrywaj plomb. Plomba zabezpiecza licznik lub jego przyłącze przed nieuprawnioną ingerencją. Jej uszkodzenie albo brak trzeba niezwłocznie zgłosić OSD, najlepiej zgodnie z procedurą podaną na fakturze lub stronie operatora. Samodzielne manipulowanie przy liczniku może stworzyć zagrożenie i utrudnić późniejsze ustalenie przyczyny problemu.
Regularny odczyt pozwala porównać zużycie z poprzednimi okresami, sprawdzić poprawność rozliczenia i szybciej zauważyć nietypowe zmiany. Najważniejsze jest odczytanie właściwego kodu OBIS oraz przekazanie wartości w pełnych kWh, a przy taryfie G12 – osobno dla każdej strefy.
